ABD’li teknoloji şirketleri, 2026’nın ilk yedi ayında yaklaşık 140 bin kişilik işten çıkarma gerçekleştirdi. Teknoloji sektörü, ülkede bu yıl açıklanan toplam işten çıkarmaların üçte birinden fazlasını tek başına oluşturdu.
İstihdamdaki daralmaya karşılık yapay zekâ altyapısına ayrılan para rekor düzeye çıktı. Amazon, Alphabet, Meta ve Microsoft’un bu yılki toplam sermaye harcamasının 725 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Oracle’ın 70 milyar dolarlık veri merkezi planı da eklendiğinde tutar 795 milyar doları buluyor.
Teknoloji kesintilerde ilk sırada
Teknoloji sektöründeki yaklaşık 140 bin kişilik kayıp, ABD istihdam piyasasının genel görünümünden belirgin biçimde ayrıştı. Ülkede işsizlik oranı yüzde 4,2 ile düşük seviyesini korurken, büyük teknoloji şirketlerinde art arda küçülme kararları geldi.
Pandemi sırasında dijital hizmetlere yönelik talebin kalıcı olacağını düşünen şirketler, çalışan sayılarını hızla artırmıştı. Talep normalleşince başlayan düzeltme süreci, yapay zekâ yatırımlarının büyümesiyle yeni bir aşamaya geçti.
Şirketler yalnızca çalışan sayılarını azaltmıyor. Bazı bölümleri kapatıyor, açık pozisyonları iptal ediyor ve bütçeleri veri merkezleri, gelişmiş çipler, bulut kapasitesi ve yapay zekâ modellerine aktarıyor.
Dört şirkette 50 bin kişi gitti
Amazon, Oracle, Meta ve Microsoft’taki toplam kesinti yaklaşık 50 bin kişiye ulaştı. Bu rakam, dört şirketin toplam kurumsal çalışan sayısının yaklaşık yüzde 6’sına karşılık geliyor.
Oracle, 2026 mali yılını bir önceki yıla göre 21 bin daha az çalışanla kapattı. Şirket, bulut altyapısına yönelik talebi karşılamak için veri merkezi yatırımlarını büyütürken bilançosundaki nakit baskısını da kontrol etmeye çalışıyor.
Amazon ocak ayında şirket genelinde 16 bin pozisyonu kaldırdı. Temmuz ayında ise insan zekâsını aşması hedeflenen sistemler üzerinde çalışan yapay genel zekâ biriminde yeni kesintiye gitti. Son operasyonda kaç kişinin işini kaybettiği açıklanmadı.
Meta yaklaşık 8 bin çalışanı kapsayan küçülme sürecini başlatırken 6 bin açık pozisyonu da kapattı. Microsoft ise temmuz başında çalışanlarının yüzde 2,1’ine karşılık gelen yaklaşık 4 bin 800 pozisyonu kaldırdı. Kesintilerin önemli bölümü ticari faaliyetler ve Xbox biriminde gerçekleşti.
795 milyar dolarlık altyapı yarışı
İşten çıkarmaların yaşandığı dönemde Amazon, Alphabet, Meta ve Microsoft’un toplam sermaye harcaması 725 milyar dolara doğru ilerliyor. Paranın büyük bölümü veri merkezlerine, gelişmiş işlemcilere, enerji altyapısına ve yapay zekâ hizmetlerinin çalışacağı bulut kapasitesine ayrılıyor.
Oracle ise OpenAI gibi müşterilerin hızla büyüyen işlem gücü talebini karşılamak amacıyla benzer tesislere yaklaşık 70 milyar dolar yatırmayı planlıyor. Böylece beş şirketin veri merkezi ve yapay zekâ altyapısı için ayırdığı toplam kaynak 795 milyar dolara ulaşıyor.
Yüksek harcama yalnızca yeni bina ve sunucu ihtiyacından kaynaklanmıyor. Gelişmiş yapay zekâ modellerini eğitmek ve milyonlarca kullanıcıya aynı anda hizmet vermek için daha fazla çip, elektrik, soğutma sistemi ve ağ kapasitesi gerekiyor.
Bu yatırımlar teknoloji şirketlerinin gelirlerini artırabilecek yeni hizmetlerin önünü açıyor. Ancak tesislerin kurulması yıllar sürerken yüksek amortisman, enerji ve finansman giderleri şirketlerin kısa vadeli kârlılığı üzerinde baskı yaratıyor.
Her kesintinin nedeni yapay zekâ değil
Şirketlerin yapay zekâ yatırımları ile işten çıkarmalar aynı dönemde hızlansa da 140 bin kişilik kaybın tamamını otomasyona bağlamak mümkün değil. Pandemi dönemindeki aşırı işe alımlar, zayıf kalan iş kolları, birleşmeler ve maliyet azaltma programları da kesintilerde etkili oldu.
Microsoft, temmuzdaki küçülmenin yalnızca yapay zekâ nedeniyle yapılmadığını, kaynakların şirketin yeni önceliklerine göre yeniden düzenlendiğini bildirdi. Amazon da yapay genel zekâ çalışmalarının temel yatırım alanlarından biri olmaya devam ettiğini, son kesintinin belirli projelere odaklanma kararından kaynaklandığını açıkladı.
Buna karşılık ABD’de bu yıl açıklanan işten çıkarmaların yaklaşık dörtte birinde şirketler yapay zekâyı gerekçelerden biri olarak gösterdi. Verimlilik sağlayan yazılımlar özellikle destek, yazılım geliştirme, veri analizi, satış operasyonları ve idari görevlerde daha küçük ekiplerle çalışma imkânı sunuyor.
Giriş seviyesi işler baskı altında
İstihdamdaki dönüşümün en büyük risklerinden birini giriş seviyesi pozisyonlar oluşturuyor. Tekrarlanan görevlerin otomatikleştirilmesi, şirketlerin yeni mezunlar ve deneyimsiz çalışanlar için açtığı kadroları azaltabiliyor.
Adecco, yapay zekânın toplu bir istihdam çöküşü yaratmasını beklemiyor. Şirketin değerlendirmesine göre teknoloji, meslekleri bütünüyle ortadan kaldırmaktan çok görevlerin dağılımını ve çalışanlardan beklenen becerileri değiştiriyor.
Ancak giriş seviyesi kadroların kalıcı biçimde azaltılması, şirketlerin gelecekte yönetici ve uzman yetiştireceği insan kaynağını daraltabilir. Teknoloji şirketlerinin bir yandan genel kadroları küçültürken diğer yandan yapay zekâ mühendisleri ve veri merkezi uzmanları için rekabet etmesi bu ayrışmayı büyütüyor.
Kritik bilanço takvimi yaklaşıyor
İstihdam ile yatırım arasındaki dengenin nasıl kurulacağı, şirketlerin yeni bilançolarında daha net görülecek. Meta ve Microsoft 29 Temmuz’da sonuçlarını açıklayacak. Yatırımcılar sermaye harcamaları kadar yapay zekâdan elde edilen geliri ve yeni personel planlarını da izleyecek.
Şirketlerin yılın ikinci yarısında 795 milyar dolarlık harcama takvimini koruyup korumayacağı önemli olacak. Yeni işten çıkarma kararları gelmesi halinde teknoloji sektöründeki kayıp, 2025 yılının tamamında açıklanan kesintilere yaklaşabilir.
